زیارت قبور، انسان را از غفلت خارج و به یاد آخرت می‌اندازد

حجت ‌الاسلام و المسلمین حسین قلی‌پور از مبلّغین شهرستان آمل در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در ساری، با اشاره به جایگاه رفیع و آموزنده‌ زیارت قبور در سیره‌ معصومین(ع) و نقش آن در تذکر به آخرت و تعمیق باورهای دینی، اظهار داشت: زیارت قبور، سنتی است مؤکد که در روایات متعدد از پیامبر اکرم(ص) و ائمه‌ی اطهار (ع) بر آن سفارش فراوان شده است. این عمل نه تنها برای زائر، آثار تربیتی و اخلاقی عمیقی دارد، بلکه برای مردگان نیز موجب شادمانی و فایده‌مند است. به فرموده‌ امام صادق(ع) هر کس توان زیارت قبور ائمه (ع) را ندارد، اگر صالحان از دوستان ما را زیارت کند، ثواب زیارت ما برایش نوشته می‌شود. این نشان‌دهنده‌ عظمت و گستره‌ این سنّت حسنه است.

کارشناس دینی ابراز کرد: در منابع روایی ما، باب مستقلی به زیارت قبور اختصاص دارد که بیانگر اهمیّت این موضوع است. به عنوان نمونه، پیامبر گرامی اسلام (ص) می ‌فرمایند: «قبرستان‌ها را زیارت کنید که زیارت آنها، شما را به یاد آخرت می‌اندازد.» همچنین آن حضرت در حدیثی دیگر می‌فرمایند: «مردگان خود را زیارت کنید و بر آنان درود فرستید و به آنان سلام گویید که در آنان برای شما عبرت است.» این تأکیدات، ناظر به جنبه‌ تربیتی و عبرت ‌آموزی زیارت قبور است که انسان را از غفلت خارج کرده و به فکر معاد می‌اندازد.

وی خاطرنشان کرد: یکی از مصادیق مهم زیارت، زیارت قبور والدین است که از حقوق قطعی آنان بر فرزندان محسوب می‌شود. رسول خدا (ص) می‌ فرمایند: «کسی که قبر پدر و مادر یا یکی از آن دو را در هر جمعه زیارت کند، آمرزیده می‌شود و نیکوکار (بارّ) نوشته می‌شود.» همچنین امام صادق (ع) از پدران بزرگوارشان نقل می‌کنند که امیرالمؤمنین علی(ع) فرمودند: «مردگان خود را زیارت کنید، زیرا آنها از زیارت شما شاد می‌شوند و هر یک از شما حاجت خود را نزد قبر پدر و مادرش بخواهد، در حالی که برای آنها دعا می‌کند.» این احادیث، هم به نقش زیارت در بهبود وضع متوفی اشاره دارد و هم به تأثیر آن در برآورده شدن حاجات زائر.

حجت ‌الاسلام و المسلمین قلی‌پور تصریح کرد: برای زیارت قبور، آدابی در روایات ذکر شده که رعایت آنها، هم ثواب زیارت را افزایش می‌دهد و هم نشانه‌ احترام به دنیای مردگان است، از جمله این آداب می‌توان به داشتن طهارت، وارد شدن به قبرستان از سمت پاهای مردگان (نه سرشان)، رو کردن به سوی میت در هنگام زیارت، ایستادن و دعا کردن، خواندن قرآن (به ویژه سوره‌های یس و توحید)، ایستادن به سمت قبله و دعا برای میت، ریختن آب پاک بر قبر و صدقه دادن برای میت اشاره کرد، این اعمال، جلوه‌ای از ارتباط معنوی با عالم پس از مرگ و ادای احترام به آن است.

وی تأکید کرد: برای زائر قبرستان، آدابی اخلاقی مورد توجه است، از جمله اینکه از سخن بیهوده و گناه خودداری کند. همان ‌طور که پیامبر (ص) پس از نسخ حکم حرمت زیارت قبور فرمودند: «آگاه باشید! من شما را از زیارت قبور نهی کردم، اکنون آنها را زیارت کنید ولی سخن ناروا مگویید.» همچنین در سیره‌ عملی ائمه اطهار (ع) آمده که امیرالمؤمنین علی (ع) هنگام ورود به قبرستان با لحنی جانسوز خطاب به اهل قبور سلام می‌دادند و با آنان سخن می‌گفتند و این گونه عبرت می‌گرفتند. ایشان می‌فرمودند: «سلام بر شما ای ساکنان خانه‌های وحشت‌زا و جایگاه‌های خالی از مؤمنان و مؤمنات و مسلمانان و مسلمات! شما پیشگامان ما هستید و ما به زودی به شما ملحق می‌شویم.»

وی بیان کرد: علاوه بر آثار تربیتی و اخروی، زیارت قبور از نظر روانی و اجتماعی نیز دارای برکاتی است. این عمل موجب نرم‌شدن قلب، کاهش غرور و دنیاستیزی، یادآوری مرگ و در نتیجه اصلاح رفتارهای فردی و اجتماعی می‌شود. امیرالمؤمنین علی (ع) در نهج‌ البلاغه می‌فرمایند: «فرمان‌برداری از خدا را چراغی برای درون قبرهای خود قرار دهید. " و نیز می‌فرمایند: "فخر فروشی را رها کن و تکبر را فرود آور و قبرت را به یاد آور که بر آن گذرگاه تو است.» اینها همه نشان می‌دهد که زیارت قبرستان، یک کلاس تربیتی عملی و همیشگی برای زنده‌ها است.

وی با اشاره به برخی گزارش‌های میدانی از قبرستان‌های بزرگ مانند بهشت زهرا (س) گفت: متأسفانه گاهی برخی منکرات و بی‌ مهری ‌ها حتی در این مکان‌های مقدس نیز دیده می‌شود که نیاز به فرهنگ‌سازی بیشتر دارد. گزارش‌هایی مانند تجارت نامشروع، حمل مواد مخدر یا حتی برخوردهای ناشایست با غسالان و کارکنان گورستان، نشان از فاصله‌ی برخی از معارف عمیق این سنت دارد. از طرفی، شاهد صحنه ‌های بسیار معنوی و تأثیرگذاری نیز هستیم، مانند پدری که از فرط فراق فرزند شهیدش، روی قبر او جان می‌سپارد یا کودک چهارساله‌ای که برای پدر شهیدش روضه می‌خواند. این تقابل، نشان می‌دهد که قبرستان می‌تواند هم کانون عبرت و ایمان باشد و هم اگر به حال خود رها شود، ممکن است محل بروز برخی آسیب‌ها.

حجت‌ الاسلام و المسلمین حسین قلی‌پور ابراز کرد: از منظر روایی، اموات از برخی احوال زندگان آگاه می‌شوند. همان‌طور که پیامبر(ص) فرمودند: "میت وقتی دفن شد، صدای کفش‌های تشییع‌کنندگان را وقتی که بازمی‌گردند می‌شنود. " و در حدیثی دیگر آمده که میت، حاملان، غسال و کسی که او را در قبر می‌گذارد می‌شناسد. این آگاهی، بر اهمیت رفتار ما در آن محیط و نیز در طول زندگی دلالت دارد، زیرا سرانجام همه‌ ما به آنجا منتهی می‌شود.

وی خاطرنشان کرد: ضروری است که با تبیین صحیح معارف زیارت قبور، هم به استقبال این سنت رویم و هم آداب آن را به خوبی رعایت کنیم، مسئولان نیز باید برای ارتقای فرهنگی، بهداشتی و امنیتی قبرستان‌ها برنامه‌ریزی کنند تا این مکان‌ها به واقع، محل عبادت، عبرت و آرامش برای مردگان و زندگان باشند. همان‌گونه که در گزارش بهشت زهرا اشاره شده، حتی مسائلی مانند نوع درختان، مطالعات روانی برای کارکنان و امکانات رفاهی برای بازماندگان می‌تواند به غنای معنوی و کارکردی این اماکن بیفزاید.

انتهای پیام. /